Numer 4/2011

Zapraszamy Państwa do zapoznania się z makietą najnowszego numeru w wersji polskojęzycznej - Nr 4/2011. Szczególnie polecamy moduł dotyczący wolontariatu oraz rozważania wokół koncepcji edukacji Aharona Avirama. Na uwagę zasługują również zamieszczane cyklicznie sprawozdania z najważniejszych wydarzeń w świecie nauki - tym razem z X Konferencji Europejskiego Towarzystwa Socjologicznego w Genewie.

 

ARTYKUŁY – STUDIA


Katarzyna Suwada
PRZEMIANY MIŁOŚCI EROTYCZNEJ A TEORIA PROCESU CYWILIZACYJNEGO NORBERTA ELIASA
Celem artykułu jest zanalizowanie przemian zachodzących w organizacji życia intymnego w czasach późnej nowoczesności za pomocą teorii procesu cywilizacyjnego Norberta Eliasa. Przemiany miłości erotycznej z drugiej połowy XX wieku i początku XXI wieku doskonale wpisują się w eliasowskie ramy koncepcyjne. Postaram się pokazać, nie tylko dlaczego są one silnie uwarunkowane kontekstem historycznym i społecznym oraz biologiczną naturą człowieka, ale na czym to uwarunkowanie polega. W perspektywie teorii procesu cywilizacyjnego, zmiany dotykające sferę intymną to przede wszystkim skok indywidualizacji oraz skok deformalizacji, wynikające z przeniesienia nacisku z zewnętrznej kontroli jednostki na samokontrolę. Towarzyszy temu obniżenie progu wstydu i zażenowania, które prowadzi do zwiększenia tolerancji, a tym samym umożliwia pojawienie się większej różnorodności form życia społecznego. Upraszczając, w wyniku tego procesu jednostka sama zaczyna decydować o swoim życiu seksualnym i mniej zwraca uwagę na społeczne wzory zachowań. Niejako uwalnia się od narzucanych przez społeczeństwo sposobów działania i organizacji własnego życia seksualnego. Dzięki teorii procesu cywilizacyjnego możemy próbować wyjaśnić, dlaczego instytucja małżeństwa - dotychczas, w ramach której akceptowana była aktywność seksualna, zostaje częściowo zastąpiona alternatywnymi formami życia seksualnego, i dlaczego ta sfera życia jednostek nie musi już podlegać silnym zewnętrznym ograniczeniom społecznym.


Michał Wendland
PERSPEKTYWA KONSTRUKTYWISTYCZNA JAKO FILOZOFICZNA PODSTAWA ROZWAŻAŃ NAD KOMUNIKACJĄ
Tezą artykułu jest stwierdzenie możliwości prowadzenia refleksji teoretycznej nad komunikacją w perspektywie konstruktywizmu. Artykuł podzielony jest na trzy części (oraz wstęp). W części pierwszej pokrótce omawiany jest konstruktywizm, jego główne założenia oraz najważniejsze odmiany (społeczny konstruktywizm, konstruktywizm zorientowany poznawczo oraz konstruktywizm epistemologiczny). Wspomniane są również filozoficzne korzenie oraz filozoficzne implikacje konstruktywizmu, zwłaszcza w odniesieniu do nie-klasycznej socjologii wiedzy. Drugim najważniejszym komponentem artykułu jest pojęcie komunikacji. Komunikacja jest tu rozumiana jako działanie (w nawiązaniu do terminologii Maxa Webera) oraz jako czynność kulturowa nastawiona na interpretację (w odniesieniu do społeczno-regulacyjnej teorii kultury Jerzego Kmity). Zakładam równocześnie, że komunikacja nie jest redukowalna do transmisji informacji i przyjmuję jej wykładnię zawężoną tylko do rzeczywistości społecznej. Trzecia część niniejszego artykułu zawiera trzy, wybrane spośród wielu możliwych, implikacje filozoficzne i metodologiczne postrzegania komunikacji w perspektywie konstruktywistycznej. Pierwsza z nich dotyczy stanowiska, zgodnie z którym działania komunikacyjne służą nie tylko do przekazywania wiedzy (transmisji danych) między pojedynczymi podmiotami, ale służą również do wytwarzania wiedzy (zarówno naukowej jak i potocznej). Konsekwencją drugą jest, wspomniana wcześniej, możliwość redukcji przedmiotu teoretycznej refleksji nad komunikacją do rzeczywistości tylko ludzkiej, społecznej (przy jednoczesnym wyłączeniu z niej np. zwierząt czy maszyn). Implikacja trzecia polega na tym, że konstruktywistyczne podejście do komunikacji umożliwia krytykę transmisyjnych modeli komunikacji.


Marcin Sieńko
METAPIŚMIENNOŚĆ JAKO CEL KSZTAŁCENIA AKADEMICKIEGO W ŚWIECIE NOWYCH MEDIÓW
Media zmieniają naszą kulturę. Pełne i twórcze uczestniczenie w niej wymaga dziś nowej wiedzy, umiejętności i kompetencji. Celem artykułu jest zaproponowanie zmian w dydaktyce akademickiej. Punktem wyjścia rozważań są różne ujęcia medialnej piśmienności. W oparciu o koncepcje wybranych autorów (Innis, Havelock, McLuhan, Flusser, Kittler, Ulmer) próbuję opisać zdeterminowaną medialnie zmianę kultury, która stawia przed uczelniami wyższymi nowe cele dydaktyczne i wymusza stosowanie nowych metod i narzędzi. Kategoria piśmienności pełni tu funkcję heurystyczną, pozwalającą opisać problem w sposób nowy i umożliwiający owocną analizę. Dzięki temu wykazuję, że współcześnie umiejętność czytania i pisania już nie wystarczy by w pełni uczestniczyć w kulturze. Niezbędne jest wypracowanie także innych form "piśmienności", uwzględniających dominację nowych mediów. Na przykładzie projektu mystory proponowanego przez Gregorego Ulmera pokazuję jak można przekroczyć ograniczenia akademickiej literalności i wprowadzić nowe media do procesu dydaktycznego. To jednak nadal zbyt mało. Proponowane w literaturze przedmiotu akcentowanie piśmienności elektronicznej, informacyjnej, cyfrowej itp. w miejsce starych ograniczeń wprowadza nowe. W niniejszym artykule postuluję wprowadzenie nowej strategii nauczania, opartej o wzorce multi-piśmienności i meta-piśmienności. Tylko tak ugruntowana strategia pozwoli uformować studentów zdolnych do pełnego i kreatywnego funkcjonowania w nowoczesnym świecie.


KOMUNIKATY – RELACJE
WOLONTARIAT AKCYJNY


Marek Nowak
WOLONTARIAT, ALE JAKI?


Barbara Janik, Mikołaj Jacek Łuczak
DYLEMATY ZAANGAŻOWANIA – WOLONTARIAT W ŚWIADOMOŚCI SPOŁECZNEJ
W artykule dokonano analizy postaw względem wolontariatu prezentowanych przez samych wolontariuszy, jak również osoby, które w wolontariat się dotąd nie angażowały lub z tej działalności zrezygnowały. Interesujący dla nas był szczególny rodzaj wolontariatu, a mianowicie wolontariat akcyjny. Problematyka związana z wolontariatem jest obecnie dyskutowana nie tylko w środowiskach naukowych, nie tylko podnoszona przez osoby podejmujące aktywność wolontariacką, ale również stała się przedmiotem debaty medialnej. Kluczowe pytanie jakie stawiane jest w niniejszym tekście jest następujące: czy dla wolontariuszy – wolontariat jest synonimem nieodpłatnej pracy? Odpowiedź na to pytanie jest istotnym elementem budującym współcześnie wizerunek wolontariatu w Polsce. Poza materiałem z wywiadów pogłębionych (IDI) przeprowadzonych z wolontariuszami w ramach Projektu WOLIMP, odnieśliśmy się do wypowiedzi Internautów na forach i portalach internetowych gdzie podejmowany był wątek zaangażowania w działalność wolontariacką, przez osoby mające pozytywne, jak również krytyczne podejście do tego typu społecznej aktywności.


Ryszard Necel
MIĘDZY KAMPANIĄ SPOŁECZNĄ A OSOBISTYM DOŚWIADCZENIEM. O DWÓCH DYSKURSACH NA TEMAT WOLONTARIATU
Celem niniejszego artykułu jest wskazanie dwóch dyskursów na temat wolontariatu. Z jednej strony mamy dyskurs kampanii społecznych. Kampanie społeczne traktuję jako dyskurs instytucjonalnych, gdzie wyraźnie zaplanowany komunikat zabiega o uprawomocnienie określonych znaczeń. Z drugiej strony mamy do czynienia z dyskursem określonego świata społecznego, czyli podmiotów, które doświadczyły bezpośrednio pracy wolontariackiej.
W pracy wskazuję na różnice i podobieństwa w obrazach, czy też reprezentacjach wolontariatu, jakie kreują powyższe dyskursy. W obu reprezentacjach wolontariat jawi się głównie jako działanie altruistyczne, nastawione przede wszystkim na niesienie pomocy innym. Zasadnicza różnica dotyczy znaczeń jakie przypisuje się wolontariatowi. O ile w dyskursie kampanijnym mamy do czynienia z przekazem bardziej zindywidualizowanym, tak sami wolontariusze podkreślają bardziej systemowe znaczenie wolontariatu jako działań funkcjonalnych, użytecznych wobec większych całości społecznych. Artykuł powstał w oparciu o materiał empiryczny zebrany w trakcie pięćdziesięciu dziewięciu indywidualnych wywiadów pogłębionych przeprowadzonych wolontariuszami w trzech miastach - organizatorach dużych imprez masowych – w Gdańsku, w Poznaniu i we Wrocławiu. Przeprowadzona została również jakościowa analiza treści wybranych kampanii społecznych na temat wolontariatu – m.in. tych, które promują Europejski Rok Wolontariatu.


Anita Basińska, Agnieszka Jeran
CO MOŻNA ZYSKAĆ BĘDĄC WOLONTARIUSZEM NA WIELKICH IMPREZACH? O KORZYŚCIACH Z WOLONTARIATU AKCYJNEGO W ŚWIETLE BADAŃ JAKOŚCIOWYCH W TRZECH WYBRANYCH MIASTACH POLSKI
Potocznie wolontariat kojarzony jest z pomocą potrzebującym - chorym, biednym, nie mogącym samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb. Przybiera on jednak wiele form - wyróżnić można wolontariat w hospicjum, w instytucjach kulturalnych (np. w operze, teatrze), na wielkich imprezach kulturalnych, sportowych (np. EURO 2012). Przedmiotem naszego zainteresowania jest wolontariat akcyjny, który wyróżnia się na tle innych form wolontariatu w perspektywie czasowej (poświęcanie swego czasu tylko na wybrane akcje). Zakładamy również, że nagrody (korzyści dla wolontariusza) w wolontariacie są bardzo zróżnicowane, w dużym stopniu zależą od rodzaju wolontariatu, np. w wolontariacie socjalnym czy hospicyjnym nagrodą może być sama możliwość udzielenia pomocy. W artykule stawiamy zatem pytanie, jakie są motywacje wolontariuszy i co faktycznie wolontariusz zyskuje dzięki swojej pracy (skoro nie wynagrodzenie). Dane zebrane w trzech miastach: Gdańsku, Poznaniu i Wrocławiu pokazują różne korzyści (zarówno instrumentalne, jak i autoteliczne), jakie można uzyskać podczas wolontariatu. Potwierdza to koncentryczność motywacji - nawet jeśli jedna z korzyści wskazywana jest jako dominująca, towarzyszą jej inne. Z praktycznego punktu widzenia ta konkluzja oznacza, że nie sposób w procesach motywowania (i nagradzania) wolontariuszy znaleźć jednego prostego i uniwersalnego „narzędzia”.


Przemysław Nosal
WOLONTARIAT JAKO FORMA UCZESTNICTWA W KULTURZE
Artykuł skupia się na relacji pomiędzy wolontariatem a uczestnictwem w kulturze. Zaangażowanie wolontariackie przedstawione jest w nim jako specyficzna forma partycypacji kulturowej. Z jednej strony, posiada ona wszystkie najważniejsze atrybuty współczesnych praktyk kulturowych. Pełni ona ważne funkcje kulturotwórcze, pozostaje ona silnie osadzona w konkretnym kontekście kulturowym, cechuje ją również nadawczość, procesualność i spektakularność. Z drugiej natomiast, charakteryzują ją dodatkowo cechy odróżniające od innych tego typu praktyk. Najważniejsze z nich to nastawienie na kulturową wytwórczość, podmiotowy wymiar partycypacji, sprzężenie ze stylem życia oraz relacjogenność tychże praktyk. Ta sytuacja sprawia, że wolontariat może stać się ważnym aspektem studiów nad uczestnictwem w kulturze. Dane analizowane w tekście pochodzą z badań realizowanych w ramach grantu „Wolontariat podczas wielkich imprez. Słabe i mocne strony angażowania wolontariatu”.


Krzysztof Bondyra, Dominik Postaremczak, Marcin Sadło
EFEKT MASKOTKI. RELACJE MIĘDZYSEKTOROWE W ZARZĄDZANIU WOLONTARIATEM PODCZAS WIELKICH IMPREZ
Artykuł omawia zagadnienia dotyczące zarządzania pracą wolontariuszy w kontekście relacji międzysektorowych. Zaprezentowane ujęcie teoretyczne opiera się na koncepcji konwergencji międzysektorowej, czyli przejmowaniu wzorców działań oraz narzędzi ich realizacji przez podmioty z sektora publicznego, prywatnego i pozarządowego. Podstawę empiryczną stanowią wyniki badań projektu Organizacja wielkich imprez: słabe i mocne strony angażowania wolontariatu, przeprowadzonego przez pracowników Instytutu Socjologii UAM oraz Katedry Edukacji i Rozwoju Kadr Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu.
Analiza obejmuje trzy obszary tematyczne: charakterystykę relacji międzysektorowych uwzględniającej konsekwencje dynamiki procesów globalnej modernizacji w odniesieniu do roli wolontariatu w trakcie tzw. wielkich imprez; studium przypadku zarządzania wolontariatem na przykładzie znaczących, pod względem skali, przedsięwzięć realizowanych w Poznaniu; propozycję modeli zarządzania wolontariatem w ramach relacji międzysektorowych, opartą o zebrany materiał badawczy. Zaobserwowano zróżnicowanie funkcji pełnionych przez wolontariuszy ze wskazaniem na ich ekonomiczne, profesjonalne i wizerunkowe aspekty. Sformułowano tezę o marketingowym znaczeniu wolontariatu jako nadrzędnym wobec jego funkcji organizacyjnej i wymiaru ekonomicznego. Podstawowym zadaniem wolontariuszy jest zatem kreowanie pozytywnego wizerunku gospodarzy danego wydarzenia. Rozróżniono strategiczny i operacyjny poziom decyzyjny. Współpraca pomiędzy zróżnicowanymi sektorowo podmiotami oraz wykorzystanie możliwości tkwiących w konkurencyjności służy podnoszeniu efektywności działań i osiąganiu wysokiego poziomu organizacyjnego. Zwrócono uwagę na rosnące znaczenie wolontariatu w realizacji imprez o charakterze masowym.


KOMUNIKATY SPECJALNE
EDUKACJA W CZASIE SZTORMU –WOKÓŁ KONCEPCJI A. AVIRAMA


Zbigniew Kwieciński
CAŁOŚCIOWY PROJEKT ZMIAN W EDUKACJI AHARONA AVIRAMA


Hanna Kostyło
POSTMODERNIZM A UTOPIE EDUKACYJNE


Piotr Kostyło
EDUKACJA ZORIENTOWANA NA AUTONOMIĘ


Beata Krzywosz-Rynkiewicz
ZANIKANIE DZIECIŃSTWA W PONOWOCZESNOŚCI I JEGO KONSEKWENCJE EDUKACYJNE. ROZWAŻANIA WOKÓŁ KONCEPCJI AHARONA AVIRAMA


RECENZJE-SPRAWOZDANIA


Tomasz Biernat (rec.):
ROGER SCRUTON, KULTURA JEST WAŻNA. WIARA I UCZUCIE W OSACZONYM ŚWIECIE


Janusz Mucha, Paulina Świątek
„STOSUNKI SPOŁECZNE W NIESPOKOJNYCH CZASACH”. UWAGI O SOCJOLOGII KRYZYSU NA POCZĄTKU XXI WIEKU
 

Numer 3/2011

W numerze 3/2011 piszą: Andrzej Margasiński, Ewa Włodarczyk, Barbara Grabowska, Jacek Dymowski, Klaudia Węc, Agnieszka Komorowska, Michał Jan Lutostański, Jolanta Szczurkowska, Anna Pluskota-Lewandowska, Ryszard Borowicz, Zbigniew Kwieciński, Janusz Mucha, Andrzej Szahaj, Adam Grzeliński i Arkadiusz Karwacki, Anna Ciechanowska, Krystyna Szafraniec oraz Marcin Pełka.

 

Numer 2/2011

W numerze 2/2011 piszą: Dominik Antonowicz, Ewa Augustyniak, Wacław Branicki, Anna Brzezińska, Jerzy Brzeziński, Ewa Dahlig-Turek, Magdalena Dybaś, Anna Godlewska, Adam Grzeliński, Agnieszka Kinas-Zalewska, Marta Kotarba-Kańczugowska, Marcin Kowalczyk, Joanna Orzeł, Magdalena Serwan, Radosław Sojak, Antoni Sułek, Bogusław Śliwerski, Magdalena Ślusarczyk, Ryszard Szarfenberg, Anna Turowska, Marek Mariusz Tytko oraz Przemysław Wewiór.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Numer 1/2011

W numerze 1/2011 piszą: Beata Arcimowicz i Katarzyna Cantatero, Dominik Porczyński, Mariola Chomczyńska-Rubacha, Ewa Przybylska, Krzysztof Mudyń i Katarzyna Cader, Andrzej Podgórski, Joanna Michałowska, Karolina Albińska, Aleksander Nalaskowski, Zbigniew Kwieciński, Roman Leppert, Ewa Kobylecka, Marek Budajczak, Katarzyna Stankiewicz, Dominik Antonowicz, Anna Stawecka, Helena Ostrowicka, Robert Pawlak oraz Agata Wesołowska i Marek Osowski.